‘Katılma’ Sorununa Etkileşimci Bir Yaklaşım: Sınırlı Temsil Modeli
Nagehan Gökçe
Sınırlı Temsil Modeli (The Bounded Agency Model), Rubenson ve Desjardins (2009) tarafından geliştirilen ve yetişkin öğrenmesine katılımı açıklamak üzere bireysel irade ile yapısal koşullar arasındaki etkileşime odaklanan bir yaklaşımdır. Modelde, bireylerin öğrenme kararlarında kişisel motivasyonun yanı sıra sosyal bağlam, fırsatlar, destek mekanizmaları ve politik teşviklerin de altı çizilmektedir. Bu model, Bourdieu (1984)’nün habitus yaklaşımı ve Sen (1999)’in Yapabilirlik Kuramı gibi sosyolojik ve ekonomik teorilerle temellendirilmiştir. Bireyin öğrenmeye katılımı, hem içsel yetenek ve güven hem de dışsal fırsatların kesiştiği bir alanda gerçekleşmektedir. Model, özellikle refah devleti rejimleri arasındaki farklılıkları açıklamakta önemli bir araç olarak kullanılmıştır. İskandinav ülkeleri gibi sosyal demokrat rejimlerde geniş sosyal destek ağları ve güçlü eğitim politikaları yetişkin katılımını artırırken, liberal rejimlerde öğrenme fırsatları daha sınırlı kalmaktadır. Çeşitli uluslararası araştırmalar (Boeren ve ark., 2012; Desjardins, 2015; Dämmrich ve ark., 2014) bu ilişkiyi doğrulayarak katılımın yalnızca bireysel tercihlerden değil, sosyal ve kurumsal yapılardan da etkilendiğini göstermektedir.